विद्यार्थ्यांसाठी आवश्यक २०० मराठी म्हणी संग्रह

 

200-marathi-mhani-arthasah

 

1.  अति तिथे माती – कोणतीही गोष्ट जास्त केली तर वाईट होते.

2. अडला हरी गाढवाचे पाय धरी – अडचणीत माणूस कोणाचीही मदत घेतो.

3. अंथरूण पाहून पाय पसरावेत – आपल्या कुवतीनुसार वागावे.

4. आईपेक्षा मावशी जास्त – परक्याचे जास्त लाड.

5. उचलली जीभ लावली टाळ्याला – विचार न करता बोलणे.

6. उंटाच्या तोंडी जीरे – खूप कमी पडणे.

7.  एका हाताने टाळी वाजत नाही – भांडणात दोघांची चूक असते.

8. एक माशी सारी भांडी खराब करते – एका वाईट गोष्टीमुळे सर्व बिघडते.

9. ऐकावे जनाचे, करावे मनाचे – सल्ला ऐकावा पण निर्णय स्वतः घ्यावा.

10. करावे तसे भरावे – कर्माचे फळ मिळते.

11. काळ आला की वेळ येते – प्रत्येक गोष्टीची वेळ ठरलेली असते.

12. काठीची भीती गाईला – शिक्षा झाली तर सुधारणा होते.

13. कावळ्याच्या शापाने गाय मरत नाही – निरर्थक बोलण्याचा परिणाम होत नाही.

14. खाण तशी माती – जशी संगत तसा परिणाम.

15. घरचे जळते आणि बाहेरचे पळते – घरातील गोष्टींकडे दुर्लक्ष.

16. चोराच्या उलट्या बोंबा – चूक करूनही आरडाओरडा करणे.

17. जशी करणी तशी भरणी – केलेल्या कृत्याचे फळ मिळते.

18. जशी संगत तसा रंग – संगतीचा प्रभाव पडतो.

19. झाकली मुठ सव्वा लाखाची – गुपित ठेवल्यास मान वाढते.

20. टाकीवरची सोंगटी – अनिश्चित अवस्था.

21. तोंडावर गोड पाठीवर खंजीर – दुटप्पी वागणे.

22. थेंबे थेंबे तळे साचे – थोड्या थोड्या प्रयत्नाने मोठे काम होते.

23. दगडावरची रेघ – ठाम निर्णय.

24. दुधाचे जळाले ताक फुंकून पिते – एकदा फसल्यावर सावध राहणे.

25. नाचता येईना अंगण वाकडे – स्वतःची चूक दुसऱ्यावर ढकलणे.

26. नाव मोठे लक्षण खोटे – प्रसिद्धी असूनही गुणवत्ता नसणे.

27. निंदकाचे घर असावे शेजारी – टीका करणारा आपल्याला सुधारतो.

28. पळता भुई थोडी – खूप घाई करणे.

29. पाण्यात राहून माशाशी वैर – ज्याच्यावर अवलंबून आहोत त्याच्याशी भांडणे.

30. पेरावे तसे उगवते – जसे कर्म तसे फळ.

31. फळ पिकले की झाड वाकते – यशस्वी माणूस नम्र असतो.

32. बुडत्याला काडीचा आधार – अडचणीत थोडी मदतही मोठी वाटते.

33. बोलाची कढी, बोलाचा भात – फक्त बोलणे, कृती नाही.

34. भिंतींनाही कान असतात – गुपित उघड होऊ शकते.

35. मन चंगा तो कठौती में गंगा – मन शुद्ध असेल तर सर्व ठीक.

36. माकडाच्या हाती कोलीत – अयोग्य व्यक्तीकडे जबाबदारी.

37. हातचे सोडून पळत्याच्या मागे – मिळालेले सोडून न मिळालेल्याच्या मागे लागणे.

38. हात धुऊन मागे लागणे – जिद्दीने मागे लागणे.

39. हत्ती गेला शेपटी राहिली – मोठे काम झाले, छोटा भाग उरला.

40. घरचा रस्ता चुकणे – आपले कर्तव्य विसरणे.

41. जशी माती तसा घडा – वातावरणानुसार घडण.

42. दोन हात करणे – सामना करणे.

43. अडचणीच्या वेळी मित्र ओळखावा – संकटात खरा मित्र कळतो.

44. अर्ध्या हळकुंडाने पिवळे – थोड्या ज्ञानाने गर्व करणे.

45. असतील शिते तर जमतील भुते – पैसा असेल तर माणसे जमतात.

46. आंधळा मागतो एक डोळा, देव देतो दोन – अपेक्षेपेक्षा जास्त मिळणे.

47. आगीत तेल ओतणे – भांडण वाढवणे.

48. आंधळ्याच्या हाती काठी – योग्य साधन मिळणे.

49. इकडे आड तिकडे विहीर – दोन्हीकडे अडचण.

50. उथळ पाण्याला खळखळाट फार – कमी ज्ञान असलेले जास्त बोलतात.

51. एक ना धड भाराभर चिंध्या – कोणतेच काम नीट न करणे.

52. ऐनवेळी दगा देणे – योग्य वेळी साथ न देणे.

53. कापूस पेरून गहू उगवत नाही – जे पेराल तेच उगवेल.

54. कासवाची चाल – खूप हळू काम.

55. कष्टाला फळ असते – मेहनतीचे यश मिळते.

56. खोट्याचा पाय नसतो – खोटे जास्त काळ टिकत नाही.

57. गरज ही शोधाची जननी – गरजेमुळे उपाय सापडतो.

58. गाढवापुढे वीणा वाजवणे – अयोग्य व्यक्तीसमोर चांगली गोष्ट सांगणे.

59. गाढवाला सोन्याची जीन – अयोग्य व्यक्तीला मौल्यवान वस्तू.

60. घरोघर मातीच्या चुली – प्रत्येकाच्या घरी अडचणी असतात.

61. चोरावर मोर – चुकीवर अधिक चूक.

62. जशी इच्छा तशी कृती – मनाप्रमाणे वागणे.

63. जीव मुठीत धरणे – खूप भीती वाटणे.

64. जिथे धूर तिथे आग – अफवा विनाकारण नसते.

65. झाडावर बसून फांदी तोडणे – स्वतःचे नुकसान करणे.

66. टाळी एका हाताने वाजत नाही – भांडणात दोघांची चूक.

67. थंड पाण्यावर पाय ठेवणे – शांत होणे.

68. दुधात साखर पडणे – आनंदात भर पडणे.

69. दोन नौकांत पाय ठेवणे – दोन बाजूंनी फायदा घेण्याचा प्रयत्न.

70. धन्य तो शहाणा – हुशार माणूस कौतुकास पात्र.

71. पायाखालची वाळू सरकणे – आधार न राहणे.

72. फुकटचे लाड – विनाकारण लाड करणे.

73. अक्कल मोठी की म्हैस मोठी – बुद्धीची ताकद शारीरिक ताकदीपेक्षा मोठी असते.

74. अति शहाणा त्याचा बैल रिकामा – जास्त शहाणपण नुकसानकारक ठरते.

75. अंधारात हात पाय मारणे – अंदाजाने काम करणे.

76. आंधळा दळतो कुत्रं पीठ खातं – मेहनत एकाची, फायदा दुसऱ्याचा.

77. आभाळ फाटले तर ठिगळ कुठे लावणार – मोठी अडचण आली तर उपाय कठीण.

78. आगीतून फुफाट्यात – एका संकटातून दुसऱ्या संकटात जाणे.

79. उगाच पायात पाय घालणे – विनाकारण अडथळा आणणे.

80. उचलली जीभ लावली टाळ्याला – विचार न करता बोलणे.

81. एकाच माळेचे मणी – सारख्या स्वभावाचे लोक.

82. एकीचे बळ, तुटेना कळ – एकतेत शक्ती असते.

83. एका दगडात दोन पक्षी – एका प्रयत्नात दोन फायदे.

84. ऐनवेळी साथ सोडणे – संकटात मदत न करणे.

85. ओंजळीत पाणी न टिकणे – गुपित ठेवता न येणे.

86. कष्टाचे चीज होते – मेहनतीला यश मिळते.

87. कापलेली नखे वाढत नाहीत – गेलेली वेळ परत येत नाही.

88. काळजी करणे म्हणजे अर्धे मरणे – जास्त चिंता वाईट.

89. खोटे बोलून वेळ मारून नेणे – खोट्याने काम भागवणे.

90. गाव सोडून वेशीवर राहणे – मुख्य गोष्ट सोडून छोट्या गोष्टीत अडकणे.

91. गोड बोलून काम काढणे – प्रेमाने काम करून घेणे.

92. घरचा वैरी शत्रूपेक्षा भयंकर – घरातील शत्रू अधिक धोकादायक.

93. चोराच्या मनात चांदणे – चुकीच्या माणसाला भीती वाटणे.

94. जळत्या घरात तेल ओतणे – संकट वाढवणे.

95. जिवावर बेतणे – जीवाला धोका निर्माण होणे.

96. जशी ठेव तशी मेजवानी – जशी तयारी तसा परिणाम.

97. झोपेतून जागे होणे – चूक लक्षात येणे.

98. थेंब थेंब साचते घागर – थोड्या थोड्या बचतीने मोठी बचत.

99. दगडाचे हृदय – कठोर मन.

100. दानत नसताना दिखावा – क्षमता नसताना मोठेपणा दाखवणे.

101. दारात उभा ठाकणे – अचानक येणे.

102. नाकावर टिच्चून सांगणे – ठामपणे सांगणे.

103. पाय रोवून उभे राहणे – ठाम राहणे.

104. पोटात गोळा येणे – भीती वाटणे.

105. पाणउतारा करणे – अपमान करणे.

106. बुडबुडा फुटणे – खोटेपणा उघड होणे.

107. बोलता येते पण करता येत नाही – कृतीपेक्षा बोलणे जास्त.

108. मनात घर करणे – मनावर प्रभाव पडणे.

109. अति घाई संकटात नेई – जास्त घाई केल्याने नुकसान होते.

110.  अंधळ्याला रंगांची काय कदर – अयोग्य माणसाला चांगल्या गोष्टीचे महत्त्व नसते.

111. आपलं ठेवायचं झाकून, दुसऱ्याचं पाहायचं वाकून – स्वतःचे दोष लपवून दुसऱ्यांचे शोधणे.

112. आभाळ ठेंगणे होणे – फार आनंद होणे.

113. आंधळ्याच्या गावात काणा राजा – थोडे ज्ञान असलेला मोठा समजला जातो.

114. इशाऱ्यावर नाचणे – दुसऱ्याच्या सांगण्यावर वागणे.

115. उंबरठा ओलांडणे – नवीन टप्प्यात प्रवेश करणे.

116. एक तिळ सात जणांत वाटणे – थोड्यात समाधान मानणे.

117. एक हाताने दान दुसऱ्याला कळू नये – गुप्तपणे मदत करणे.

118. ऐकून घेणे आणि सोडून देणे – मनाला लावून न घेणे.

119. ओंजळीत सूर्य मावणार नाही – मोठी गोष्ट लपवता येत नाही.

120. कळस गाठणे – सर्वोच्च यश मिळवणे.

121. कावळा बसायला आणि फांदी तुटायला – योगायोग होणे.

122. काठी नसताना साप मारणे – साधनांशिवाय मोठे काम करणे.

123. कष्टाची भाकर गोड – मेहनतीचे फळ आनंददायी असते.

124. खडतर वाट चालणे – कठीण मार्ग स्वीकारणे.

125. गावात ढोल बडवणे – सर्वत्र जाहीर करणे.

126. घरचेच शत्रू – आपल्याच माणसांकडून त्रास होणे.

127. चांगल्या कामाला वेळ लागत नाही – योग्य गोष्ट लवकर होते.

128. जसे देश तसे वेश – परिस्थितीनुसार वागणे.

129. जिवाची बाजी लावणे – जीव धोक्यात घालणे.

130. झोपलेल्या सिंहाला जागे करू नये – शांत व्यक्तीला चिडवू नये.

131. टाचा घासणे – खूप प्रयत्न करणे.

132. ठिकऱ्या उडणे – पूर्ण नाश होणे.

133. दार बंद करून गप्प बसणे – संवाद बंद करणे.

134. दोन पावले पुढे जाणे – प्रगती करणे.

135. धावता घोडा ओळखणे – योग्य व्यक्ती ओळखणे.

136. नाकावर माशी बसू न देणे – खूप सतर्क असणे.

137. नाव कमावणे – चांगली कीर्ती मिळवणे.

138. पायावर उभे राहणे – स्वावलंबी होणे.

139. पोटासाठी धडपड करणे – उदरनिर्वाहासाठी मेहनत करणे.

140. फुशारक्या मारणे – बढाई मारणे.

141. बिनडोकपणा करणे – मूर्खपणा करणे.

142. मनावर दगड ठेवणे – मन कठोर करून निर्णय घेणे.

143. माशी शिंकली तरी कळणे – खूप जागरूक असणे.

144. मुंगीच्या पावलांनी चालणे – खूप सावधपणे वागणे.

145. मेंढरासारखे वागणे – विचार न करता इतरांचे अनुकरण करणे.

146. रात्रंदिवस एक करणे – खूप मेहनत करणे.

147. लक्षात ठेवणे म्हणजे अर्धे काम – आठवण ठेवली तर काम सोपे होते.

148. वाट लागणे – नुकसान होणे.

149. हात आखडता घेणे – मदत न करणे.

150. अति लोभ अनर्थास कारण – जास्त लोभ केल्याने नुकसान होते.

151. अडचणीतच बुद्धी सुचते – संकटात उपाय सापडतो.

152. अविचाराने विनाश – विचार न करता केलेले काम वाईट ठरते.

153. आधी केले मग सांगितले – काम आधी, बोलणे नंतर.

154. आडात नाही तर पोहऱ्यात कुठून येणार – मूळच नसेल तर परिणाम नाही.

155. आपलेच पायावर धोंडा मारणे – स्वतःचे नुकसान करणे.

156. आपली ढेप आपल्यालाच – स्वतःची जबाबदारी स्वतःवर.

157. आभाळाला टेकणे – फार मोठेपणा दाखवणे.

158. आगीतून राखेत पडणे – एका संकटातून दुसऱ्यात अडकणे.

159. इज्जत गेली की सर्व गेले – मान-सन्मान महत्त्वाचा.

160. उगीच काथ्याकूट करणे – विनाकारण चर्चा करणे.

161. उधाराचे सुख दुःखाचे मूळ – उसने घेतलेले सुख त्रासदायक.

162. एक चूक शंभर शिक्षा – एका चुकीचे मोठे परिणाम.

163. एक वेळ उपाशी राहणे चालेल पण खोटे बोलू नये – प्रामाणिकपणा श्रेष्ठ.

164. एकाचा नाद दुसऱ्याला बेजार – एका माणसामुळे दुसऱ्याला त्रास.

165. ऐनवेळी हुशारी – योग्य वेळी चातुर्य.

166. ओंजळीतले निसटणे – हातातले गमावणे.

167.  कळतंय पण वळत नाही – समज असूनही वागणे बदलत नाही.

168. कर्ज काढून सण साजरा – दिखाव्यासाठी खर्च.

169. काट्याकुट्यातून वाट काढणे – अडचणीतून मार्ग काढणे.

170. कुत्र्याचे शेपूट वाकडेच – वाईट सवय जात नाही.

171. खिसा रिकामा पण मिजास मोठी – पैसा नसूनही दिखावा.

172. खड्डा खणणारा त्यातच पडतो – दुसऱ्याचे वाईट करणारा स्वतः अडकतो.

173. गोड बोलणारा सर्वांचा लाडका – गोड बोलण्याचे महत्त्व.

174. गावातला मोठा घरचा लहान – बाहेर मान, घरी साधेपणा.

175. गाढवाला गोड काय कडू काय – अज्ञानाला फरक कळत नाही.

176. घरचा दीप अंधारात – आपल्या लोकांचे महत्त्व न कळणे.

177. घरचे सोडून बाहेरचे धरणे – परक्यांवर जास्त प्रेम.

178. घाईत काम बिघडते – उतावळेपणा नुकसानकारक.

179. चोराच्या दाढीत तिनका – दोषी माणूस घाबरतो.

180. चोऱ्या करून देवपूजा – वाईट करून चांगले दाखवणे.

181. जिथे इच्छा तिथे मार्ग – मनात इच्छा असेल तर उपाय सापडतो.

182. जितकी चादर तितके पाय – आपल्या मर्यादेत राहावे.

183. जिभेची तलवार धारदार – शब्दांनीही दुखावता येते.

184. जिवंत राहिला तर हजार मार्ग – जिवंत असेल तर उपाय मिळतो.

185. टोकाचा हट्ट वाईट – अति हट्टीपणा नुकसानकारक.

186. ठेच लागल्याशिवाय शहाणपण येत नाही – अनुभवातून शिकणे.

187. फुकटचा सल्ला महाग पडतो – चुकीचा सल्ला नुकसानकारक.

188. बळी तो कान पिळी – ताकदवानाच वरचढ ठरतो.

189. भिंत कोसळण्याआधीच खबरदारी – आधीच उपाय करणे.

190. मनी वसे ते स्वप्नी दिसे – मनातील विचार स्वप्नात येतात.

191. मुळावर घाव घालणे – मूळ कारणावर उपाय करणे.

192. स्वभावाला औषध नाही – स्वभाव बदलणे कठीण.

193. वेळच औषध असते – वेळ दुखणे कमी करते.

194. वाईट संगती वाईट परिणाम – चुकीची संगत नुकसानकारक.

195. सत्कर्म अमर राहते – चांगले काम कायम स्मरणात राहते.

196. अडचणीत धीर धरा – संकटात शांत राहावे.

197. अर्धवट ज्ञान धोकादायक – अपूर्ण माहिती नुकसानकारक.

198. आधी विचार मग उच्चार – बोलण्याआधी विचार करावा.

199. आपले हात जगन्नाथ – स्वतःच्या कष्टावर विश्वास ठेवावा.

200. उशिरा का होईना पण बरोबर – योग्य काम उशिरा झाले तरी चालते.

यांसारख्या pdf फाइल डाउनलोड करण्यासाठी येथे क्लिक करा.  

📞Whats app चॅनल लिंक साठी येथे क्लिक करा. संबंधित पोस्ट आपल्याला  चॅनल वर मिळतील.

✍️Telegram Channel के लिए यहाँ क्लिक करें।

 

हे ही वाचा स्पर्धा परीक्षा मराठी व्याकरण 

 

 👉म्हणी व त्यांचे अर्थ.

 

👉प्राणी-पक्षी व त्यांचे आवाज 

 

👉विरूद्धार्थी शब्द मराठी  

 

👉400 मराठी म्हणी व त्यांचे अर्थ 

 

👉वाक्प्रचाराचा वाक्यात उपयोग